Khởi Nghiệp, Chuyện Chưa Kể Tuổi 21

Chuyện là trước khi mình tốt nghiệp Đại Học, còn đâu nửa năm nữa lấy bằng là xong ý. Thường trước khi tốt nghiệp, nhà trường sẽ cho thêm khoảng nửa năm để các bạn trả nợ môn hoặc thi lại, mình thì hông vướng bận gì cả, thế là mình khá rảnh rỗi và…quyết định khởi nghiệp!

Và đây sẽ là một câu chuyện mình kể một cách ngẫu hứng nhé, lời văn có thể ko được trau chuốt, nhưng kinh nghiệm trong đây mình có bao nhiêu sẽ chia sẻ bấy nhiêu. Hy vọng bạn sẽ nhận được giá trị nào đó từ câu chuyện của mình, và nếu bạn có thắc mắc gì, đừng quên nhắn cho mình nhé.

Đó là khi mình bất chấp tất cả để thử, mình không sợ mất gì cả vì lúc ấy không có gì để mất (à có thời gian nhé, làm gì mà không mất thời gian nhỉ ;)). Mình nghĩ, sau này đi làm, có kinh nghiệm và thu nhập ổn định, lúc có quá nhiều thứ để mất người ta thường sợ không dám thử, sợ mất tiền, sợ người khác chê cười, sợ bước ra khỏi vùng an toàn của bản thân,…

Đó là suy nghĩ của con nhỏ 21t, thế nên nói là làm. Mình gom 10Tr của bản thân, quyết định bán bánh mì, dựa trên sở thích cá nhân và cũng phù hợp với số vốn ban đầu nữa.

Đây là chiếc xe bánh mì xinh xắn của mình nè,…

Mình quyết định bán bánh mình theo chuỗi xe đẩy, tập trung vào bán buổi sáng với khung giờ từ 5h30 đến 9h30 sáng.

Lý do mình chọn mô hình này là vì số vốn ban đầu không cần nhiều, thời gian xoay vòng vốn nhanh và mình dự định sẽ nhân rộng theo chuỗi (vâng chính cái “chuỗi” này là điểm tử mà ban đầu mình không hề hay biết).

Bán đồ ăn rất lời nha các bạn, cực kỳ lời nếu bạn bán được ấy. Lúc đó mình không tốn tiền thuê mặt bằng (chỉ đâu đó 500–700k/tháng), do mình chỉ bán 1 tẹo buổi sáng, lúc đấy nhiều chỗ còn chưa mở cửa nên mình được đặt xe miễn phí cho đến khi họ mở cửa thì mình cũng dọn vô rồi.

Cost của mình chiếm khoảng 60–65%, mức giá này theo mình là phù hợp với street food (tất nhiên bạn làm nhà hàng thì cost phải thấp hơn vì các CP khác cao hơn). Món mình bán là bánh mì thịt nướng, thịt mình chọn là thịt dăm, nướng nguyên miếng sau đó cắt ra chứ không pải thịt xay độn nên người mua nhìn vào rất thích.

Điều quan trọng khi bạn bán đồ ăn theo chuỗi là gì? Theo mình là:

  1. Mặt bằng
  2. Nhân viên
  3. Quy trình và Quản lý

Mặt bằng:

Cực kỳ quan trọng vì khi bán đồ ăn sáng, MB tốt sẽ đem lại doanh thu và giúp bạn duy trì sự sống dù bạn chưa hề có tý thương hiệu nào cả. Bạn nên chọn những con đường đông người qua lại, kẹt xe đôi khi là một lợi thế vì nhiều khi kẹt xe họ có lý do dừng lại mua, có thời gian để ý đến những thứ xung quanh nhiều hơn,…

Bên cạnh đó, mặt bằng cũng là cái chiếm cost lớn trong ngành F&B (vì chi phí nguyên vật liệu sẽ theo ngày). Mình chỉ bán từ 5h30–9h30 nên không cần thiết để thuê nguyên 1 chỗ full day.

Mình chọn giải pháp chỉ chi từ 500–700k/tháng cho việc “mặt bằng” và gửi xe qua đêm (mình thường gửi trong hẻm hoặc các nhà xe gần đó). Và mình nghĩ việc chọn giải pháp này gíup mình rất nhiều, đặc biệt là xoay vòng vốn nhanh.

Đây là chiếc xe đầu tiên của mình tại địa điểm đầu tiên, 2 tháng sau nhận thấy “chắc mình biết bán bánh mì đó”, nên đầu tư thiết kế xe có thương hiệu riêng.

Chỗ đầu tiên mình bán, đông ng qua lại, và mình chỉ tốn 250k gửi xe qua đêm gần đó.

Nhân viên :

Mình chọn cách thuê sinh viên với mức lương hồi đó là 15k/h; mỗi một xe sẽ là 2 bạn. Trong thời gian mình làm, các bạn cũng dễ thương lắm, mình biết cái của mình nhỏ nhỏ không bằng những cửa hàng đồ ăn tiếng tăm khác nhưng gặp được các bạn tinh thần làm việc cũng lăn xả, không đòi hỏi nhiều, lại chịu khó dậy sớm nữa. Nghĩ lại những lần chạy C.A lại muốn ôm tụi nó ghê luôn!

Thuê sinh viên thì linh hoạt nhưng thiếu tính ổn định, thế nên đôi lúc bạn sẽ hơi bị mệt vì thiếu người không có ai bán hoặc người mới vào thì không quen việc, làm sẽ lóng ngóng và khiến bạn mất khách => việc bạn tinh gọn quy trình là cực kỳ quan trọng nhé.

Có bạn còn lấy mô hình của mình làm đề tài tốt nghiệp nữa haha ngại ghê^^~

Quy trình và quản lý:

Quy trình tổng quát của mình cũng đơn giản: mình có 1 bạn quản lý, bạn ấy sẽ qua nhà mình lấy đồ ăn đem đi giao cho từng xe, cuối buổi thu tiền và đem về cho mình. Buổi sáng mình gọi điện thoại cho chú giao bánh mì để đặt hàng, trong lúc bán nếu thiếu các bạn SV sẽ chủ động order thêm, dư được trả lại, hàng tuần mình tới để thanh toán tiền bánh trong tuần. Mỗi xe các bạn đều ghi chép doanh thu, số lượng, take note những thứ cần thêm cho mình để mình có cơ sở so sánh, điểm danh, bổ sung đồ cho ngày mai,…

Về quy trình làm đồ ăn thì: mình nghĩ, bán đồ ăn sáng phải nhanh, ngon, vệ sinh. Thế nên nếu như bạn thuê sinh viên, họ rất hay nghỉ đột xuất, nếu như bạn làm quy trình quá rườm rà, NV mới làm không quen sẽ take time của khách.

Bởi vậy mình phải làm nhanh mới được, nhưng nhanh thì phải cắt giảm quy trình và (đó là lý do tại sao các cô bán lề đường thường đông khách: họ bán đã lâu nên dù làm nhiều công đoạn mà vẫn thoăn thoắt, các bạn SV nhiều khi cắt dưa leo còn chậm nữa là,…). Đây cũng là điểm khiến mình đau đầu, mình muốn giữ các công đoạn để hương vị được đặc biệt và ngon nhất có thể, nhưng cũng không muốn để khách phải chờ lâu,…

 

Suy đi nghĩ lại mình quyết định quy trình làm đồ ăn thì vẫn giữ những bước quan trọng, đẩy nhanh những bước như: 5h30 -> 6h30 chuẩn bị mọi thứ sẵn sàng: bày biện, cắt dưa leo, nướng thịt, xẻ sẵn bánh mì, làm sẵn 1 số ổ bánh mì, khi có khách sẽ chan nước sốt và bán.

Thật ra, quy trình này vẫn còn nhiều điểm chưa được tinh gọn và nó khiến mình khó khăn khi mở rộng chuỗi. Đặc biệt là khâu nướng thịt, thịt nướng tại chỗ gíup mình đạt điểm cộng về độ tươi ngon nhưng lại khó mở rộng vì “khói”, nhiều nơi không thích mình đặt xe vì khói ám mùi.

À đây là lúc mình hợp tác với Urban Station coffee.

Tuy không duy trì được đến bây giờ, nhưng mình cảm thấy may mắn và có chút tự hào vì dù gì cũng duy trì được gần 2 năm, có lời tự nuôi sống bản thân và đặc biệt là mình đúc kết được nhiều thứ, và đây là điều quan trọng mà mình nghĩ nó đã giúp bản thân mình sống sót qua từng ấy khó khăn, cũng như tại sao mình lại phải dừng lại:

Lý do quan trọng giúp mình sống sót: “Mặt bằng”

Tinh gọn từ bước đầu: Từ ban đầu mình đã không làm những gì quá rườm rà, trước khi bán mình có 2 lựa chọn: thuê mặt bằng hay là không? Mình chọn không thuê mặt bằng, vì:

Thứ nhất: bánh mì là món ăn buổi sáng, phần lớn doanh thu sẽ đến từ buổi sáng khi mọi người mua đi làm/đi học. Không cần thiết mình pải bán nguyên ngày, chi phí mặt bằng và nhân viên sẽ là gánh nặng.

thứ hai: mình chưa biết có bán được hay không, nếu thuê mặt bằng sẽ pải tốn phí cọc, khiến vốn mình bị chôn ở đây.

thứ ba: với mb cả ngày chắc chắn mình sẽ không chỉ bán bánh mì, mà bán thêm cái này cái khác, nhưng mình không có kinh nghiệm quản lý => mình chọn cách bán trước, bán được và khi nào cần mở rộng sẽ thuê mb sau.

Mình nghĩ khởi nghiệp ngay từ ban đầu tưởng ít chứ có trăm thứ phải lo, thế nên, trong lúc bạn chưa biết việc đó có phù hợp hay không, trong lúc bạn còn đang thử, hãy cắt giảm những thứ ko thật cần thiết. Đặc biệt là những thứ đẩy vốn của bạn lên cao, rủi ro về tiền bạc sẽ làm bạn đau đầu lắm.

Và lý do khiến mình thất bại: “Chuỗi”

Tham vọng ban đầu của mình là mở chuỗi, mình đã mở ở nhiều địa điểm, nhưng chỉ max ở con số 3, tới cái thứ 4 là “tạch”, kiểu như bị lời nguyền con số 3 hay sao ấy. Mình tạch vì nhiều lý do: mặt bằng không bán được, không có người, chất lượng không đồng đều,…

Đây cũng chính là bài toán mà mình không giải được, mở rộng và quản lý.

Nếu chỉ có 1 hoặc 2 địa điểm, khi vấn đề xảy ra bạn sẽ dễ dàng xử lý. Nhưng nếu đó là chuỗi: thiếu sẽ thiếu rất nhiều, thừa sẽ thừa rất nhiều. Khi khủng hoảng xảy ra nó đòi hỏi bạn phải xử lý nhanh và cùng lúc.

Ví dụ: nếu thiếu người, bạn có thể ra làm thế một thời gian cho đến khi có người. Nhưng nếu là chuỗi, khi SV nghỉ hè, có đến 50% các bạn nghỉ cùng lúc, một mình bạn không thể làm gì hơn được. Điều đáng lo hơn là khi doanh thu sụt giảm, nó sẽ là cùng — một — lúc!

Mình còn nhớ giai đoạn sau tết, doanh thu drop ghê gớm, hên là mình không thuê mặt bằng nên có thể tạm cắt giảm, nhưng cũng phải tốn tiền lưu kho và duy trì, sửa chữa. Sau đó khi hoạt động lại gần như mình phải bắt đầu lại từ đầu, vì nếu lâu không bán sẽ có ng khác thế chỗ bạn.

Mở rộng là một trong số những cách cốt lõi để mình làm giàu từ mô hình này, nhưng sau những lần cố gắng mở rộng không được, mình quyết định dừng lại. Lúc đó dừng lại có thể là còn hơi sớm vì doanh thu của mình vẫn đủ để trả lương chút xíu cho bản thân và duy trì thêm. Nhưng còn một lý do nữa, đó là cạnh tranh street food với những cô chú nhỏ lẻ khác, từ lúc bán có nhiều lần mình lăn tăn và suy nghĩ như thế này:

“Mình còn trẻ, còn nhiều cơ hội phía trước, tại sao lại đi cạnh tranh với các cô chú đang kiếm thế sinh nhai?” Nghe hơi bị giả tạo haha, nhưng thiệt là mình đã tự hỏi bản thân như vậy, và mình cũng nhận ra, cái đẹp, cái riêng của street food là ở người bán, mỗi người bán lâu năm sẽ có hương vị riêng của họ, hoà với nụ cười, tính cách để người khách lạ trở thành “khách quen”. Những điều này, mô hình dạng chuỗi không thể nào làm được, một khi đã làm chuỗi, hương vị sẽ trở nên công nghiệp, nhân viên thay đổi thường xuyên sẽ thiếu những câu chuyện và sự gắn bó với khách hàng.

Thế nên mình quyết định dừng lại, lý do chính không hẳn vì làm không được, mà vì mình nghĩ bản thân có thể tạo ra nhiều giá trị hơn như vậy, nhường sân chơi cho những ai phù hợp và mình sẽ làm việc khác. 🙂

Sau này, khi đã đi làm rồi mình cũng nghiệm ra, cánh cửa này đóng lại luôn có cánh cửa khác mở ra. Thiệt, mình cũng là đứa thích đi nhiều nơi, học hỏi cái này cái kia, mình nhận ra cơ hội có rất nhiều, nếu bạn không biết đến, lựa chọn của bạn sẽ bị thu hẹp lại. Bởi vậy, thay vì ở trong một đại dương đỏ, bạn có thể tự tạo đại dương xanh cho mình, hoặc đi tìm thêm những lựa chọn tuyệt vời ngoài kia. 🙂

#bytrangklover

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Related Post
Scroll to Top